Yazan: Ahmet Coşkun · Yayın: 8 Kasım 2026 · Okuma süresi yaklaşık 5 dakika
Önce tüketiminizi bulun
Hesabın temeli yıllık elektrik tüketimidir. Son 12 aylık faturalarınızdaki kWh değerlerini toplayın; tek bir ayın değerini 12 ile çarpmak, kış ve yaz farkı nedeniyle yanıltıcıdır. Türkiye'de dört kişilik bir hanenin tüketimi çoğunlukla yılda 2.500–5.000 kWh arasındadır; elektrikli ısıtma, ısı pompası ya da elektrikli araç bu değeri birkaç katına çıkarabilir. Yakın zamanda klima veya elektrikli araç almayı düşünüyorsanız onun tüketimini de ekleyin.
Özgül üretim (kWh/kWp)
Bir güneş enerjisi sisteminin gücü kilovat-tepe (kWp) ile ifade edilir: panellerin standart test koşullarındaki (1000 W/m² ışınım, 25 °C hücre sıcaklığı) toplam gücü. Özgül üretim, 1 kWp'lik sistemin bir yılda ürettiği elektriktir ve iki şeye bağlıdır:
- Panel düzlemine düşen ışınım (H): bulunduğunuz yerin güneşlenmesi ve panellerin eğimi ile yönü.
- Performans oranı (PR): sıcaklık, kirlenme, kablo, inverter ve düşük ışınım kayıplarından sonra kalan oran; iyi bir sistemde %78–86.
Y = H × PR. ElvoPV motorunun saatlik simülasyonuna göre güneye bakan, 30° eğimli, gölgesiz bir çatıda özgül üretim Türkiye'de yaklaşık 1.150 kWh/kWp (Trabzon) ile 1.650 kWh/kWp (Şanlıurfa) arasındadır. Birkaç il için:
| İl | Eğimli çatı 30° (kWh/kWp) | Düz çatı 12° (kWh/kWp) |
|---|---|---|
| İstanbul | 1.291 | 1.281 |
| Ankara | 1.476 | 1.450 |
| İzmir | 1.541 | 1.512 |
| Konya | 1.614 | 1.579 |
| Antalya | 1.627 | 1.591 |
| Şanlıurfa | 1.644 | 1.599 |
31 ilin tamamı hesap aracındaki tablodadır. Değerler ilin tipik yıl modelinden üretilmiştir; kesin değer için ilinizin PVGIS TMY ya da EPW verisiyle saatlik simülasyon yapılabilir.
Hesabın adımları
- Hedef üretim: yıllık tüketim × karşılamak istediğiniz oran.
- Gereken güç: P = hedef üretim / Y (kWp).
- Panel sayısı: n = ⌈P × 1000 / panel gücü⌉, yukarı yuvarlanır.
- Gerçek güç ve üretim: n × panel gücü; üretim = kWp × Y.
- Çatı alanı: panel alanı artı kenar payları, eğimli çatıda panel başına yaklaşık 3,4 m², düz çatıda sıra gölgesi aralığıyla 4,3 m² (550 W panel, ElvoPV yerleşiminden).
Çalışılmış örnek
Ankara'da, güneye bakan eğimli çatılı bir ev; yıllık tüketim 4.000 kWh, panel gücü 550 W.
- Ankara, eğimli çatı: H = 1.756 kWh/m², PR = %84,1 → Y = 1.476 kWh/kWp.
- P = 4.000 / 1.476 = 2,71 kWp.
- n = ⌈2.710 / 550⌉ = 5 panel → 2,75 kWp.
- Üretim = 2,75 × 1.476 = 4.059 kWh/yıl (tüketimin %101'i).
- Çatı alanı ≈ 5 × 3,43 = 17 m².
Aynı ev İstanbul'da olsaydı Y = 1.291 kWh/kWp ile 3,10 kWp, yani 6 panel gerekirdi. Düz çatıda sehpalı kurulumda özgül üretim biraz düşer ve sıra aralıkları nedeniyle daha çok çatı alanı kullanılır.
Üretimi düşüren etkenler
- Yön: doğu ya da batıya bakan çatıda yıllık üretim güneye göre yaklaşık %10–20 düşer; kuzey yönü önerilmez.
- Gölge: baca, anten, ağaç ya da komşu binanın gölgesi, özellikle bir dizideki tek panele düşüyorsa üretimi orantısız düşürür.
- Sıcaklık: panel verimi hücre sıcaklığı arttıkça azalır; yazın en sıcak saatlerde kayıp %10'u geçebilir.
- Kirlenme ve kar: tozlu bölgelerde düzenli temizlik gerekir.
- Yaşlanma: paneller yılda yaklaşık %0,4–1 güç kaybeder.
Tüketimin tamamını karşılamak gerekli mi?
Ev sistemlerinde üretim gündüz, tüketim ise çoğunlukla akşam saatlerindedir. Şebekeye bağlı sistemlerde fazla üretim şebekeye verilir, eksik akşam şebekeden çekilir; mahsuplaşmanın nasıl yapılacağı (saatlik, aylık) Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ne ve dağıtım şirketinin uygulamasına bağlıdır. Mevzuat zaman zaman değiştiği için başvurudan önce güncel kuralları ve bağlantı gücü sınırını kontrol edin. Batarya eklemek, gündüz üretimini akşama taşır ama yatırım maliyetini artırır.
Uygulama projesi
Panel sayısı yalnız başlangıçtır. Gerçek tasarımda paneller dizilere (seri bağlı gruplar) ayrılır ve dizi gerilimi inverterin çalışma aralığına uydurulur; en soğuk günde açık devre geriliminin inverterin en büyük giriş gerilimini aşmaması gerekir. DC ve AC kablolar akım taşıma ve gerilim düşümüne göre kesitlendirilir, sigortalar, aşırı gerilim koruyucuları ve topraklama seçilir. Bağlantı başvurusu için tek hat şeması ve yerleşim planı istenir; proje elektrik mühendisince hazırlanır.
Teklif karşılaştırırken sorulacaklar
- Teklifteki sistem gücü (kWp) ve beklenen yıllık üretim (kWh) ayrı ayrı yazılı mı? Özgül üretimi (kWh/kWp) ilinizin değeriyle karşılaştırın.
- Panel ve inverter marka ve modeli, ürün ve performans garantisi süreleri belirtilmiş mi?
- Gölge analizi yapıldı mı, çatı taşıma kapasitesi kontrol edildi mi?
- Bağlantı başvurusu, proje ve kabul işlemleri teklife dahil mi?
Bakım ve izleme
Paneller hareketli parça içermediği için bakım ihtiyacı azdır: yılda bir iki kez temizlik, kablo ve bağlantıların görsel kontrolü ve inverter kayıtlarının izlenmesi yeterlidir. İnverterin günlük üretim verisini aylık beklenen üretimle karşılaştırmak, gölge, arıza ya da kirlenmeden kaynaklanan kayıpları erken fark etmeyi sağlar. Üretim beklenenden sürekli %10'dan fazla düşükse sistemi kuran firmadan kontrol istenmelidir.
Sık sorulan sorular
1 kWp sistem kaç metrekare yer kaplar?
550 W'lık bir panel yaklaşık 2,6 m²'dir; 1 kWp için iki panel gerekir. Eğimli çatıda kenar payları ve aralıklarla 1 kWp yaklaşık 6–7 m², düz çatıda sıra gölgesi aralığıyla 8 m² civarı yer kaplar.
Panel eğimi ne olmalı?
Türkiye'de yıllık üretimi en yükseğe çıkaran eğim enleme bağlı olarak yaklaşık 28–35° arasındadır. 10–40° aralığında yıllık üretim farkı küçüktür; çatı eğimine paralel kurulum çoğu zaman ekonomik çözümdür.
İnverter gücü panel gücüne eşit mi olmalı?
Genellikle panel (DC) gücü inverterin AC gücünden %10–30 fazla seçilir; çünkü paneller çoğu zaman tepe gücünün altında çalışır. Bu oran büyürse öğle saatlerinde kırpma kaybı artar.
Bulutlu günlerde sistem üretir mi?
Üretir, ama ışınım düştüğü için üretim de orantılı azalır. Yıllık özgül üretim değerleri bulutlu günleri de içerir; tek bir günün üretimi yıllık ortalamadan çok farklı olabilir.
Sonuç
Gereken GES gücü, yıllık tüketimin ilin özgül üretimine bölünmesiyle bulunur; panel sayısı bu gücün panel gücüne bölünüp yukarı yuvarlanmasıdır. Gölgesiz ve güneye bakan bir çatıda Türkiye'nin çoğu yerinde 1 kWp yılda 1.300–1.650 kWh üretir. Ön hesap yatırım kararı için yol gösterir; kesin üretim ve maliyet için yerinde keşif ve proje gerekir.
ElvoPV (No. 02) bu rehberdeki kuralları uygulayarak paftayı ve denetim tablosunu üretir.