Hesap aracı
Formül ve yöntem
Paralel kamada tork, kamanın göbek tarafındaki yan yüzeyinden iletilir. Kuvvet milin yüzeyinde etkir: F = 2T / d. Bu kuvvet göbekteki taşıyan yükseklik (h − t1) ile kamanın etkin boyunun çarpımına bölünerek yüzey basıncı bulunur:
p = 2T / (d · (h − t1) · lt) ≤ pem
Yuvarlak uçlu A tipi kamada uçlardaki yarım daireler yük taşımadığı için etkin boy lt = l − b, düz uçlu B tipi kamada lt = l alınır. İzin verilen basınç en zayıf malzemeye göre seçilir: çelik göbekte yaklaşık 100 MPa, dökme demir göbekte 50 MPa civarı; darbeli yüklerde daha düşük değer kullanılır. Kama boyu genellikle göbek boyunu ve 1,5·d'yi aşmayacak biçimde seçilir; yetmezse ikinci kama (120° ya da 180°) ya da kamalı mil düşünülür.
Dayandığı standart
- DIN 6885-1 Paralel kamalar ve kama kanalları (yüksek biçim): mil çapına göre b × h, t1 ve t2 ölçüleri.
- Araç ElvoMCAD motorunun DIN 6885-1 tablosunu (10–65 mm) ve basınç bağıntısını kullanır; motorun örnek mil yatağındaki A 10×8×55 kama (çıkış ucu Ø35) aynı sonucu verir.
- Mil kesitinin burulma ve eğilme dayanımı (kama kanalı çentik etkisiyle) ayrıca DIN 743'e göre kontrol edilmelidir.
Çalışılmış örnek
11 kW, 1450 d/dk motor, çıkış ucu Ø35 mm, A tipi 55 mm kama, çelik göbek:
- T = 9550 × 11 / 1450 = 72,4 N·m
- Ø35 → DIN 6885-1: b × h = 10 × 8 mm, t1 = 5,0 mm → h − t1 = 3,0 mm
- Etkin boy 55 − 10 = 45 mm
- p = 2 × 72.448 / (35 × 3 × 45) = 30,7 MPa ≤ 100 MPa → uygun. Bu tork için en kısa kama boyu 23,8 mm olurdu.
Örnek pafta
Sınırlar ve sorumluluk
Hesap, tork tek kama yan yüzeyine düzgün yayılıyormuş gibi yapılır. Darbeli ya da değişken yük, ters dönüşlü çalışma ve göbek–mil alıştırması basıncı etkiler. Mil ve göbeğin dayanımı ayrıca kontrol edilmelidir. Sonuç ön tasarım içindir; imalat resmi yetkili makine mühendisince onaylanır.
ElvoMCAD, kamayı ve kama kanalını 3B montajda modelleyip teknik resimde ölçü ve toleranslarıyla gösterir; kama hesabını montajdan otomatik yapar.
Sık sorulan sorular
Kama ölçüsü nasıl seçilir?
Kama genişliği ve yüksekliği mil çapına göre DIN 6885-1 tablosundan okunur; örneğin 30–38 mm mil için 10 × 8, 38–44 mm için 12 × 8 kama. Boy ise iletilecek torka göre hesapla bulunur ve standart boylardan seçilir.
A tipi ile B tipi kama farkı nedir?
A tipi kamanın iki ucu yuvarlaktır ve parmak frezeyle açılan kapalı kanala oturur; uçlar yük taşımadığı için etkin boy l − b alınır. B tipi düz uçludur, disk frezeyle açılan kanala oturur ve etkin boy l'dir.
Basınç çıkmazsa ne yapılır?
Kama boyu göbek boyu izin verdiği ölçüde uzatılır; yetmezse 180° karşılıklı ikinci kama eklenir (taşıma yaklaşık 1,5 katına çıkar), daha büyük yüklerde kamalı mil (DIN ISO 14) ya da sıkı geçme kullanılır.
İzin verilen basınç neden göbeğe göre seçilir?
Basınç kama, mil ve göbek yüzeylerinin üçünde de oluşur; ezilme en yumuşak malzemede başlar. Göbek çoğunlukla dökme demir ya da daha düşük dayanımlı çelik olduğundan sınır onun malzemesine göre belirlenir.