Hesap aracı
Formül ve yöntem
Kablo kesiti iki koşulun ikisini de sağlamalıdır. Birincisi akım taşıma: kablonun düzeltilmiş akım taşıma kapasitesi koruma elemanının anma akımından küçük olmamalıdır, IB ≤ In ≤ Iz · k. İkincisi gerilim düşümü: hat sonundaki gerilim kaybı sınırı aşmamalıdır. Üç fazlı dengeli yükte:
I = P / (√3 · U · cosφ), ΔU% = √3 · I · L · (ρ/q · cosφ + X · sinφ) / U · 100
Araç önce akım taşımaya göre en küçük kesiti bulur, sonra gerilim düşümü sınırı sağlanana kadar kesiti bir üst kademeye çıkarır. Düzeltme katsayısı k, ortam sıcaklığı (Tablo B.52.14) ile aynı tavadaki devir sayısının gruplama katsayısının (Tablo B.52.20) çarpımıdır; ElvoEV motoru şarj fiderlerinde 0,8 kullanır.
Dikkat — 3 yüklü iletken sütunu: üç fazlı devrede akım taşıyan iletken sayısı 3'tür (nötr dengeli yükte akım taşımaz); tabloda "2 yüklü iletken" sütunu yalnız tek fazlı devreler içindir. Yanlış sütun kesitin yaklaşık bir kademe küçük seçilmesine yol açar.
| Kesit (mm²) | Iz (A) — B.52.12, yöntem E, 3 yüklü | Iz × 0,8 (A) |
|---|---|---|
| 1,5 | 23 | 18,4 |
| 2,5 | 32 | 25,6 |
| 4 | 42 | 33,6 |
| 6 | 54 | 43,2 |
| 10 | 75 | 60,0 |
| 16 | 100 | 80,0 |
| 25 | 127 | 101,6 |
| 35 | 158 | 126,4 |
| 50 | 192 | 153,6 |
| 70 | 246 | 196,8 |
| 95 | 298 | 238,4 |
| 120 | 346 | 276,8 |
| 150 | 395 | 316,0 |
| 185 | 450 | 360,0 |
| 240 | 538 | 430,4 |
Dayandığı yönetmelik ve standartlar
- TS HD 60364-5-52 Elektrik donanımlarının seçimi ve montajı — Kablo sistemleri: akım taşıma kapasitesi tabloları (B.52.12: XLPE/EPR yalıtımlı bakır, yöntem E), sıcaklık ve gruplama düzeltmeleri.
- TS HD 60364-4-43 aşırı akıma karşı koruma: IB ≤ In ≤ Iz koşulu.
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği: kuvvet tesisatında gerilim düşümü sınırı %3 (aydınlatmada %1,5 ile birlikte değerlendirilir).
- Araç, ElvoEV motorunun fider bağıntılarını kullanır. Motorun tablosu 10 mm²'den başlar (şarj fiderleri); araç küçük yükler için aynı tablonun 1,5–6 mm² satırlarını ve 6–25 A kesicileri de içerir. 10 mm² ve üzerinde sonuçlar motorla birebir aynıdır.
Çalışılmış örnek
22 kW'lık AC şarj ünitesi, cosφ = 0,95, 400 V, 60 m kablo, k = 0,8:
- I = 22.000 / (1,732 × 400 × 0,95) = 33,4 A; kesici 1,1 × 33,4 = 36,8 A → 40 A.
- Akım taşıma: 6 mm² → 54 × 0,8 = 43,2 A ≥ 40 A → en küçük kesit 6 mm².
- Gerilim düşümü: 6 mm² → %3,12; 10 mm² → %1,88 → 10 mm² seçilir.
Örnek pafta
Sınırlar ve sorumluluk
Araç yalnız üç fazlı 400 V dengeli yükler ve bakır, XLPE yalıtımlı, havada (yöntem E) döşenen kablolar içindir. Toprak altı, boru içi ya da PVC yalıtımlı kablolarda Iz değerleri farklıdır. Kısa devre dayanımı, koruma seçiciliği, kesme koşulu (Zs) ve harmonikler bu araçta hesaplanmaz. Proje yetkili elektrik mühendisince hazırlanır.
ElvoEV, şarj istasyonunun bütün fiderlerini bu yöntemle kesitlendirir; trafo, kısa devre ve kaçak akım korumasıyla birlikte tek hat şemasını çizer.
Sık sorulan sorular
Kablo kesiti neye göre seçilir?
İki koşula göre: kablonun düzeltilmiş akım taşıma kapasitesi kesicinin anma akımından büyük olmalı ve hat sonundaki gerilim düşümü sınırı aşmamalı. Uzun hatlarda çoğunlukla gerilim düşümü belirleyicidir.
Gerilim düşümü sınırı kaç?
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne göre kuvvet tesisatında %3'tür. Aydınlatma tesisatında daha sıkı sınırlar uygulanır; trafo merkezinden itibaren toplam düşüm de kontrol edilmelidir.
3 yüklü ve 2 yüklü iletken farkı nedir?
Üç fazlı devrede üç faz iletkeni akım taşır (3 yüklü); tek fazlı devrede faz ve nötr akım taşır (2 yüklü). Aynı kesitte 2 yüklü değer daha yüksektir; üç fazlı devrede 2 yüklü sütunu kullanmak kesiti olduğundan küçük seçtirir.
Düzeltme katsayısı k nasıl bulunur?
Ortam sıcaklığı katsayısı (ör. 40 °C'de XLPE için yaklaşık 0,91) ile aynı tava veya kanaldaki devre sayısına göre gruplama katsayısı (ör. tek katmanlı tavada 4 devre için yaklaşık 0,77–0,82) çarpılır. Değerler TS HD 60364-5-52 tablolarından alınır.