Hesap aracı
Formül ve yöntem
Çok katmanlı bir duvarın toplam ısıl direnci, iç ve dış yüzey dirençleriyle katmanların dirençlerinin toplamıdır (TS EN ISO 6946):
R = Rsi + Σ(d/λ) + Rse, U = 1 / R
Burada d katman kalınlığı (m), λ malzemenin ısı iletkenlik hesap değeridir (W/mK). Yatay ısı akışında Rsi = 0,13 ve Rse = 0,04 m²K/W alınır. Gereken en az yalıtım kalınlığı, U değeri sınıra eşit olacak şekilde çözülür: d = (1/Usınır − R₀) × λ; R₀ yalıtım dışındaki bütün dirençlerin toplamıdır. Sonuç bir üst santimetreye yuvarlanır.
Duvar içinde yoğuşma Glaser yöntemiyle kontrol edilir: iç ortam 20 °C ve %65 bağıl nem, dış ortam bölgenin dış tasarım sıcaklığı ve %80 bağıl nem kabul edilir; buhar basıncı katmanların buhar direnci (sd = μ·d) oranında düşer ve hiçbir arayüzde doyma basıncını geçmemelidir.
Dayandığı yönetmelik ve standartlar
- TS 825:2013 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları: ısı bölgeleri ve dış duvar için tavsiye edilen U değerleri (1. bölge 0,70; 2. bölge 0,60; 3. bölge 0,50; 4. bölge 0,40 W/m²K).
- TS EN ISO 6946: yapı bileşenlerinin ısıl direnci ve ısıl geçirgenliği, yüzey dirençleri.
- TS EN ISO 13788: iç yüzey küf riski (fRsi) ve yapı bileşeni içinde yoğuşma.
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (dış cephe): yüksekliği 28,50 m'yi geçen binalarda yalıtım en az zor alevlenici olmalı, kat hizalarında yanmaz bariyer yapılmalıdır.
- Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği: yeni binada Enerji Kimlik Belgesi en az C sınıfı (bina bütününde BEP-TR ile hesaplanır).
Çalışılmış örnek
3. bölgede (dış tasarım sıcaklığı −9 °C) 19 cm yatay delikli tuğla duvar, dışta 6 cm EPS levha ve ince sıva:
- R = 0,13 + 0,02/0,51 + 0,19/0,45 + 0,005/1,0 + 0,06/0,040 + 0,008/1,0 + 0,04 = 2,14 m²K/W
- U = 1 / 2,144 = 0,466 W/m²K ≤ 0,50 → uygun.
- Gereken en az kalınlık: (1/0,50 − 0,644) × 0,040 = 5,42 cm → 6 cm.
- İç yüzey sıcaklığı 18,2 °C, fRsi = 0,94 ≥ 0,70; Glaser kontrolünde yoğuşma yok.
Aynı duvar 4. bölgede (−15 °C, sınır 0,40 W/m²K) en az 8 cm EPS ister; 6 cm ile U = 0,466 W/m²K olur ve sınırı aşar.
Örnek pafta
Sınırlar ve sorumluluk
Araç, ElvoHVAC motorundaki üç duvar ve üç yalıtım tipiyle tek boyutlu hesap yapar. Malzemenin gerçek λ değeri üretici belgesinden (TS EN 13163/13164/13162) alınmalıdır. Isı köprüleri, pencere ve döşeme alnı kayıpları, binanın yıllık ısıtma enerjisi ve Enerji Kimlik Belgesi bu araçta hesaplanmaz. Sonuç ön tasarım içindir; ısı yalıtım projesi yetkili mühendis tarafından hazırlanır.
ElvoHVAC, aynı hesapla duvar yalıtım kesitini, sıcaklık ve buhar basıncı (Glaser) diyagramını ve döşeme alnı ısı köprüsü detayını paftaya çizer.
Sık sorulan sorular
U değeri ne anlama gelir?
U değeri, 1 m² duvardan iç ve dış arasındaki 1 °C sıcaklık farkı için geçen ısı miktarıdır (W/m²K). Küçük U daha iyi yalıtım demektir. Örneğin 0,466 W/m²K'lik duvar, 29 °C fark olduğunda (20 °C içeride, −9 °C dışarıda) metrekare başına yaklaşık 13,5 W ısı kaybeder.
Isı bölgemi nasıl bulurum?
TS 825, Türkiye'deki illeri dört ısı bölgesine ayırır ve il listesini standardın ekinde verir. Bölgenizi bu listeden ya da belediyenizin ısı yalıtım projesi şartlarından kontrol edin. Seçilen bölge hem U sınırını hem de dış tasarım sıcaklığını (Glaser ve iç yüzey kontrolü için) belirler.
EPS mi XPS mi taşyünü mü?
Hesap açısından fark λ değeridir: XPS (0,035) aynı kalınlıkta EPS ve taşyününe (0,040) göre biraz daha iyi yalıtır. Yangın açısından taşyünü A1 sınıfı yanmaz malzemedir; 28,50 m'yi aşan binalarda EPS/XPS kullanılacaksa kat hizalarında taşyünü bariyer gerekir. Buhar geçirgenliği de farklıdır; Glaser sonucu bu yüzden değişebilir.
Hesaplanan kalınlık neden bir üst santimetreye yuvarlanıyor?
Levhalar santimetre adımlarıyla üretilir ve sınır değer bir alt sınır değil üst sınırdır (U ≤ sınır). 5,3 cm gereken bir duvarda 5 cm levha sınırı aşar; bu yüzden 6 cm seçilir.
TS 825'in yeni sürümü sonucu değiştirir mi?
Araç, ElvoHVAC motoru gibi TS 825:2013'ün tavsiye U değerlerini kullanır. Standardın daha yeni bir sürümü veya belediyenizin daha sıkı bir şartı varsa o sınırı esas alın; U değeri hesabının kendisi (TS EN ISO 6946) değişmez.